Bilişsel
7.6.2016
7.6.2016, Psikolog Beste Uçak

OBEZİTEYE BİR DE PSİKOLOJİK AÇIDAN BAKIN

Dünya üzerinde çok yaygın olan obezite ve bu rahatsızlığa neden olabilecek psikolojik nedenler nedir? Obeziteyle savaşan kişilerin yaşadığı psikolojik rahatsızlıklar neler olabilir? Çözüme giden yolda nasıl bir destek alınmalıdır? İşte bu soruların cevabını bulabileceğiniz bir uzman yazısı.

Dünyada en sık karşılaşılan sağlık problemlerinden biri olan obezite, ülkemizde de sağlık kurumlarına yapılan en sık başvuru sebeplerinden biridir. Vücut ağırlığının, boy uzunluğunun karesine bölünmesiyle ortaya çıkan vücut kitle indeksi değerine göre 29.9 kg/m2 değerinden büyük değere sahip olan kişiler obezite problemiyle savaşan kişilerdir. Obezitenin nedenleri arasında biyolojik, sosyal, psikolojik ve çevresel faktörler bulunmaktadır. Obeziteyle savaşırken bu faktörlerden biri bile göz ardı edilmemelidir. Avrupa ülkelerinde kadınlarda yüzde 10-25 sıklığında, erkeklerde ise yüzde 10-20 sıklığında obezite görülmektedir.

Toplum içerisinde aşırı kilolu kişilere yönelik ayrımcılık yapılmaktadır. Bu ayrımcılık kişilerde benlik saygısının azalmasına, çekingenliğe, motivasyon kaybına, kendine güvende azalmaya ve sosyal yaşamdan uzaklaşmaya kadar birçok duruma sebep olabilir. En dikkate alınması gereken durumlardan biri ise obez bireylerin azalan benlik saygılarıyla birlikte kendilerini daha depresif hissetme durumlarıdır. Yapılan araştırmalar göstermiştir ki; obezite ile birlikte kişilerde depresyon, panik bozukluk, agorafobi gibi rahatsızlıklar ortaya çıkabilmektedir. Bu rahatsızlıklardan belki de kendini en belirgin şekilde ortaya çıkaran depresyondur ve kişiler zaman zaman kliniklere depresyon nedeniyle de başvuruda bulunabilirler.

Obezite mi depresyona neden oluyor? Yoksa depresif kişiler mi obeziteye daha meyilli?

Obezite ve depresyonun arasında belirgin bir ilişki olduğu, fakat tam bir neden-sonuç ilişkisi olmadığı şu ana kadar yapılan çeşitli araştırmalarda ortaya çıkmıştır. Depresyon ya da psikolojik bir rahatsızlık obeziteye neden olabiliyorken, yanlış yeme alışkanlıkları ve buna eşlik eden yetersiz veya yanlış uygulanan fiziksel aktiviteler de obeziteye neden olabiliyor. Kimi zaman ise obeziteye bağlı olarak kişiler depresyon veya başka bir psikolojik rahatsızlık yaşayabiliyor.

Depresyona neden olan şey aslında nedir?

Aşırı kilolu kişiler sadece sosyal yaşamlarında değil, iş hayatlarında da problem yaşayabiliyorlar. Belirli meslek kollarında iş bulamazken, ayrımcılığa maruz kaldıkları durumlar da söz konusu olabiliyor. Buna ek olarak, kişiler bulunmuş oldukları kilodan ya da beden ölçülerinden dolayı değil fakat vücut görüntülerinden doğan bir memnuniyetsizlik yaşıyorlar ve kendilerini daha depresif hissedebiliyorlar. Türkiye’de gençler arasında yapılan bir araştırmaya göre depresyonun kişinin sahip olduğu beden ölçüsü ile değil, vücut görüntüsüne karşı duyduğu tatminsizlik duygusu ile ilişkili olduğu görülmüştür.

Obeziteye neden olabilecek başka psikolojik sorunlar var mıdır?

Her obez bireyde olmamakla beraber, bazı kişilerde obeziteye neden olan durumun psikolojik rahatsızlıklar olduğu bilinmektedir. Bu kişilerde iki ayrı psikolojik rahatsızlık vardır ve bunlardan ilki tıkınırcasına yeme bozukluğudur. Bu rahatsızlığa sahip olan kişiler, yemek yeme üzerindeki kontrollerini kaybedebilirler ve belli bir zaman diliminde herhangi bir kişinin yiyebileceği bir porsiyondan çok daha fazla miktarda yemek yerler ve bu zaman dilimindeki yemek yeme davranışlarını durduramaz ya da kısıtlayamazlar. Bu psikolojik bir rahatsızlık olarak adlandırılır ve mutlaka bir uzmana başvurulması gerekir.

Obeziteye neden olan başka bir psikolojik neden ise gece yeme bozukluğudur. Bu rahatsızlık kişinin biyolojik yeme düzeninin bozulması ve sabah tükettiği yemek miktarının çok daha fazlasını akşam öğününden sonra tüketmesi ve gece uykusundan aniden uyanmalarla birlikte yemek yeme davranışı olarak da görülebilir. Bazen obez bireylerde rastlanan bu durum, bazen ise ileride obeziteye neden olabilecek bir davranış olarak değerlendirilebilir.

Çözümü nerede aramak gereklidir?

Obezite problemiyle savaşan kişiler öncelikli olarak biyolojik sebeplerini araştırmalı ve bir doktora başvurmalıdır. Obezite sonucu depresyon ortaya çıkmış olsun ya da olmasın bir psikolojik destek almak çok önemlidir. Kişinin kendi çözümleyemediği fakat yanlış yeme alışkanlıklarına neden olan psikolojik bir durum olup olmadığı psikoterapi sürecinde değerlendirilmelidir. Depresyon şikayetleri ile başvuruda bulunan kişilerin ise diyet listelerine ek olarak terapi sürecinden geçmeleri gerekmektedir. Fazla kilolarıyla savaşırken ortaya çıkan başka bir rahatsızlıkla da tek başına mücadele etmek, kişiyi daha da yıldıracak ve zaten düşük olan motivasyonunun iyice azalmasına neden olacaktır.

Kişi terapiden nasıl yararlanabilir?

Psikoterapi sürecinde hem kişinin zihinsel süreçleri hem de davranışsal olarak çalışılabilir. Obez bireylerle çalışırken kişinin diyet listesini kontrolü altında tutması hakkında destek verilebilir. Terapi sürecinde tek amaç kilo kaybı değildir; kişiye yaşam tarzında yapabileceği değişiklikler,beslenme davranışlarının incelenmesi, egzersiz yapması için gerekli motivasyon, kendi vücuduyla ilgili şu ana kadar edinmiş olduğu imajın değiştirilmesi konusunda destek sağlanabilir. Bunlara ek olarak kilo verme sürecinde stres yönetimi, daha önce yapmış olduğu başarısız diyetler ve bunlara neden olan faktörler, kilo kaybının korunması ve vücut algısı ile beklentilerinin oluşturulması da terapi sürecinde ele alınan konular arasındadır.

Obeziteyle savaşan kişilerin bir diyet uzmanına, doktora başvurması ve buna neden olabilecek faktörlerin araştırılması talebinde bulunması çok önemlidir. Uygulanacak diyet listelerinin, kontrol altında gerçekleştirilen egzersizlerle desteklenmesi, psikolojik nedenlerinin araştırıldığı bir sürecin gerçekleştirilmesi tüm uzmanların hemfikir olduğu bir konudur.

7.6.2016, Psikolog Beste Uçak
Kaynak : http://healthandfitnessdergi.com/obeziteye-bir-de-psikolojik-acidan-bakin/

Haftanın En Çok Okunanları

En Yeni İçerikler